Dünyaca muteber sivil toplum kuruluşu Uluslararası Af Örgütü, iç savaştan kaçarak Türkiye’ye sığınan mültecilerin karşı karşıya kaldığı problemleri ortaya koyan kapsamlı bir rapor yayınladı. “Hayatta Kalma Mücadelesi: Türkiye’deki Suriye’den Gelen Mülteciler” başlıklı raporda, yüz binlerce Suriyelinin yoksulluk içinde yaşadığı ve bunları daha da zor günlerin beklediği ifade ediliyor.
66 sayfalık rapora göre, Türkiye, Suriye’den yurtdışına kaçan 3,2 milyon mültecinin yarısına ev sahipliği yapıyor. Suriye’den gelen 1,6 milyon mülteci için 22 kamp oluşturuldu, ancak sığınmacıların yüzde 85’i kamp dışında yaşıyor. Kamp dışındaki Suriyelilerin barınma ihtiyaçları genellikle karşılanmıyor ve birçoğu yetersiz veya insanlık dışı sayılacak şartlarda barınıyor. Şu ana kadar mülteci krizi ile ilgili Türkiye’nin 4 milyar dolar harcadığı dile getirilen raporda, “Kamplar şu an tam kapasite çalışmakta. 1,3 milyondan fazla mülteci ise kendilerini korumak için bir başına bırakılmış durumda. Resmi kampların dışındaki mültecilerin sadece yüzde 15’i insani yardım kuruluşlarından ya da ajanslarından yardım alıyor. Temel yiyecek ve sığınma sağlama ihtiyacı, ailelerin iki yakalarını bir araya getirmek için ümitsiz yollara başvurmasına yol açıyor, buna çocuklarını çalıştırmaları dahil.” tespitinde bulunuluyor.
Londra merkezli Af Örgütü, uluslararası toplumu da dünyanın son 20 yılda karşılaştığı en büyük mülteci krizi karşısında Türkiye’ye yeterince destek olmamakla eleştiriyor. Mültecilerin yalnızlığa terk edildiğini, uluslararası toplumun Türkiye’ye kaçan, artan sayıdaki Suriye’den gelen mülteci ile başa çıkma konusunda başarısız olduğunu dile getiriyor. Bölge ülkeleri Lübnan, Ürdün, Irak ve Mısır, Suriyeli mültecilerin yüzde 97’sini barındırırken, Almanya’nın 29 bin kişiye kapısını açtığı, Kanada’nın ise sadece 200 kişiyi kabul etmeyi taahhüt ettiğini hatırlatıyor. Türkiye’nin eylül ayında üç gün içinde Kobani’den 130 bin kişiyi kabul ettiği, bunun Avrupa Birliği ülkelerinin Mart 2011’den bu yana topraklarına aldığı Suriyelilerden daha fazla olduğunu vurguluyor. Raporda bu ‘içler acısı’ durum şu ifadelerle tenkit ediliyor: “Dünyanın uzun bir süredir tanık olduğu en kötü mülteci krizine uluslararası toplumun verdiği cevap tam anlamıyla utanç verici. Birleşmiş Milletler’in yaptığı fon çağrıları karşılanmamakta ve mültecilere sağlanan yerleştirme ve insani kabul kotaları ne yazık ki oldukça yetersiz kalmakta. Uluslararası toplum Suriye’den gelen mültecilerin ihtiyaç duyduğu desteği vermemiş ve samimi bir sorumluluk paylaşımı altına girmemiştir.”
Af Örgütü Türkiye’nin Suriyeli mülteciler konusundaki çabalarını takdir ederken bazı eleştiriler de getiriyor. Rapora göre; her ne kadar Türkiye, Suriye’den gelen mülteciler için resmi olarak ‘açık kapı’ politikası uygulasa da sınır geçişleri sadece pasaportu olan veya ‘acil tıbbi ve insani ihtiyaçları olan’ mültecilere açık. Türkiye sınır görevlileri Suriyeli mültecilere yönelik, ölümlere ve savaş alanına geri itilmelere yol açacak şekilde yasa dışı güç kullandı. 8 ay içerisinde en az 17 kişi sınırdan geçmek isterken öldürüldü. Mültecilerin hukuki olarak çalışmalarına izin verilmiyor. Düzensiz işler, onları işverenlerin sömürüsüne karşı savunmasız bırakıyor.
