ABD’de seçim bölgelerinin yeniden çizilmesi tartışmaları yeni bir boyut kazandı. Teksas Eyalet Senatosu, Cumhuriyetçilerin ara seçimlerde beş sandalye daha kazanmasını sağlayacak yeni kongre haritasını onayladı. Bu adım, Başkan Donald Trump’ın Cumhuriyetçi çoğunluğu artırma talimatıyla ilişkilendiriliyor.
Teksas’ın Adımı ve Tepkiler
Normal şartlarda on yılda bir yapılan yeniden bölgelendirme sürecinin, Teksas tarafından ara dönemde devreye sokulması Demokratlar tarafından “gerrymandering” (siyasi çıkar için harita çizimi) olarak nitelendiriliyor. Uzmanlar, eyaletin azınlık seçmenlerin artışını göz ardı ettiğini ve geçmişteki davalarda sık sık ayrımcılıkla suçlandığını hatırlatıyor.
American Community Media (ACOM) tarafından 22 Ağustos’ta düzenlenen bilgilendirme toplantısında konuşan Princeton Üniversitesi’nden Prof. Sam Wang, durumu “Gerçekten Vahşi Batı” sözleriyle tanımlayarak, Demokratların tek yolunun kamuoyu oluşturmak ve farkındalık yaratmak olduğunu vurguladı.
Kongre haritaları geleneksel olarak her 10 yılda bir, Nüfus Sayımı’ndan sonra çizilir ve bir bölgenin yeni demografik yapısını yansıtmayı amaçlar. Wu, Teksas’ın demografik geçmişinin inkar edilemez olduğunu belirterek, eyaletin büyümesinin neredeyse tamamının renkli topluluklardan geldiğini ekledi. “Latin nüfusu hızla arttı, Asyalı Amerikalı nüfusu iki katına çıktı, ancak nedense bu değişiklikleri yansıtan yeni bölgelere yer olmadığına inanmamız bekleniyor,” dedi.
Kaliforniya’dan Karşı Hamle: Prop 50
Kaliforniya, Teksas’ın hamlesine karşılık olarak “Prop 50” adlı anayasa değişikliğini gündeme getirdi. Eğer seçmenler 4 Kasım’daki oylamada teklifi kabul ederse, beş Cumhuriyetçi bölge Demokratların lehine olacak şekilde yeniden çizilecek. Vali Gavin Newsom’un önerisi, mevcut yeniden bölgelendirme komisyonunun yetkilerinin geçici olarak askıya alınmasını öngörüyor.
Hedef alınan bölgeler arasında Doug LaMalfa, Kevin Kiley, David Valadao, Ken Calvert ve Darrell Issa’nın temsil ettiği seçim çevreleri bulunuyor.
Ulusal Güç Dengesi Tehlikede
Uzmanlara göre hem Teksas hem Kaliforniya’daki değişiklikler, 2026 ara seçimlerinde ABD Temsilciler Meclisi’nin kontrolünü doğrudan etkileyebilir. MALDEF Başkanı Thomas Saenz, “Haritalar demokrasinin temel taşıdır. İnsanlar oylarının değersizleştirildiğini düşünürse sandığa gitmekten vazgeçebilir,” diyerek uyardı.
ABD’nin en kalabalık iki eyaleti olan Kaliforniya ve Teksas birlikte 80’den fazla sandalye çıkarıyor. Bu nedenle haritalar üzerinde kurulacak kontrol, ulusal siyasetin dengesini önümüzdeki on yıl boyunca belirleyebilir.
Teksas Eyalet Senatosu’nun 18–11 parti çizgisine göre geçtiği harita tasarısı, Cumhuriyetçilere beş yeni Kongre sandalyesi kazandırmayı amaçlıyor . Bu yeni sınırlar, Demokrat bölgelerin parçalanmasına ve GOP lehine yeniden oluşturulmasına dayanıyor. Valilik tarafından “daha adil temsiliyet” olarak tanımlanan bu harita, Demokrat milletvekilleri tarafından “azınlık seçmenlerin oylarını baltalayan ayrımcı bir girişim” olarak eleştiriliyor.
NAACP Hukuk Savunma Fonu Yardımcı Avukatı Sara Rohani, “Adil haritalar gerçek bir değişime yol açabilir ve açmıştır da; sağlık hizmetlerinden eğitime, çevre güvenliğinden altyapıya ve daha fazlasına kadar hayatın her alanında eşitsizlikleri ele almak için duyarlı bir liderliğe yol açmıştır,” dedi. “Bunlar demokrasimizin temel yapı taşlarıdır.”
“Bu ülkede son on yılda nüfus artışı beyaz olmayan seçmenler tarafından yönlendirildi ve yeni seçim haritaları, Siyahi seçmenler ve diğer beyaz olmayan seçmenler için daha fazla seçim fırsatını yansıtmalıdır,” diye ekledi. Ancak bu tür çabalar, 2013 tarihli bir Shelby – Holder davası kararıyla sekteye uğradı. Bu karardan önce, seçim bölgelerinin yeniden belirlenmesinde ırksal ayrımcılık uygulamaları geçmişi olan eyaletler, Kongre haritaları yürürlüğe girmeden önce federal ön onay almak zorundaydı.
Shelby kararı, eyaletlerin artık ön onay alma zorunluluğunun olmadığına hükmetti. Rohani, “Bununla birlikte mahkeme, bu ülkedeki Siyahi seçmenlere ciddi şekilde zarar veren bir dizi baskıcı oy verme yasası ve ırksal oy seyreltme taktiğinin önünü açtı,” şeklinde konuştu.
2020’deki seçim bölgelerinin yeniden belirlenmesi, Shelby kararını yansıtıyordu: Eyaletler, yürürlüğe girmeden önce Adalet Bakanlığı veya Washington DC Bölge Mahkemesi’ndeki üç yargıçlı bir heyet tarafından incelenmeyecek ayrımcı haritalar çizdiler. LDF, siyahi oylarını korumak için birçok eyalette dava açtı ve Alabama ve Louisiana’da hâlâ davalar ve temyizlerle mücadele ediyor. 15 Ekim’de Louisiana haritasını Yüksek Mahkeme’de savunacak.
