ABD Başkanı Donald Trump, 2 Nisan’da “Kurtuluş Günü” ilan ederek en az 90 ülkeye gümrük tarifesi uygulama planını duyurdu. Trump, yeni tarifelerin hem hazineye gelir sağlayacağını hem de adil olmayan ticaret uygulamalarına karşı bir önlem olacağını savundu. American Community Media (ACOM) tarafından 15 Ağustos’ta düzenlenen bilgilendirme toplantısında konuşan uzmanlar ve iş dünyası temsilcileri, bu adımın hem küresel ticaret hem de Amerikan ekonomisi üzerinde ciddi riskler taşıdığı görüşünde.
Tarife ve lojistik belirsizlikleri nedeniyle küçük işletmeler ciddi sıkıntı yaşıyor. Yüksek ithalat maliyetleri, çalışan çıkarmalar, Ar-Ge yatırımlarında kesintiler ve inovasyonun geri plana itilmesi gibi eğilimler görülüyor. Örneğin:
- ABD’de küçük işletmelerin tedarikçilerinden bazıları fiyat artışları nedeniyle perakende ürünlere yüzde 30’a varan zamlar yapmak zorunda kaldı.
- Küçük firmalar, yeni ürün tanıtımlarını erteledi, anahtar çalışanları işten çıkardı. Tarife yönetimine odaklanmak, inovasyon kapasitesini zayıflattı.
Tüketici Fiyatları Artacak
Programda gazetecilere fikirlerini paylaşan Stanford Üniversitesi’nden Prof. Dr. Neale Mahoney, tarifelerin doğrudan tüketici fiyatlarını yükselttiğini belirtti. ABD ithalatının tüketimin %10’unu oluşturduğunu hatırlatan Mahoney, ortalama %15’lik tarife artışının fiyatlara %1,5 oranında yansıyacağını ifade etti. Kahve, oyuncak, giyim ve mobilya gibi temel ürünlerde yıl sonuna doğru fiyatların belirgin biçimde artması bekleniyor.
Çin’e Ağır Darbe Kapıda
Bir diğer konuşmacı Kaliforniya Üniversitesi Riverside’dan Prof. Dr. Anil Deolalikar, Çin’in halihazırda %30 olan ABD tarifelerinin Kasım sonrası %145’e çıkabileceğini söyledi. Çin’in ABD’ye yıllık 450 milyar dolarlık ihracatında elektronik ürünler başı çekiyor. Cep telefonlarına getirilecek yüksek ek vergilerin Çin’in kıyı bölgelerindeki üreticilerde büyük çaplı işten çıkarmalara neden olabileceği uyarısında bulundu.
Küçük İşletmeler Krizde
ABD Küçük İşletmeler İdaresi eski Başkan Yardımcısı Dilawar Syed ve girişimci Marcus Bowers ise, tarifelerin en ağır yükü küçük işletmelere bindirdiğini dile getirdi. İthalatçıların %97’sini oluşturan küçük işletmelerin ani vergi artışlarına hazırlıksız yakalandığını söyleyen Syed, birçok işletmenin kapanma riskiyle karşı karşıya olduğunu aktardı. Ulusal Küçük İşletmeler Derneği verilerine göre küçük işletme sahiplerinin %58’i ekonominin geçen yıla göre kötüleştiğini, güven endeksinin ise 15 yılın en düşük seviyesine indiğini ifade etti.
Hukuki Darbe: Yargı Tarifeleri Durdurıyor
30 Ağustos 2025’te bir federal temyiz mahkemesi, Trump’ın Küresel Tarife politikalarının büyük bir kısmını uluslararası acil durum yasası (IEEPA) kapsamında uygulamasının yasa dışı olduğuna hükmetti. Ancak mahkeme, temyize kadar tarifelerin yürürlükte kalabileceğini belirterek süreci 14 Ekim’e kadar uzattı. Trump ise karara sert tepki göstererek yargının işbirlikçi olduğunu savundu.
Öte yandan ABD medyası sözkonusu tariflerin devam etmesi halinde Çin’deki üretim süreçlerini ciddi biçimde etkileyeceğine dikkat çekti. Guangzhou bölgesindeki bazı tesisler, rekabet devam etsin diye ücret maliyetlerini %30 oranında düşürmesi bekleniyor. Goldman Sachs’a göre, yüksek tarifeler devam ederse Çin’de 16 milyonun üzerinde iş riske atılabilir.
Resmi verilere göre genç işsizlik oranı Kasım 2024 itibarıyla yüzde 16,1 düzeyindeydi; bu oran, tarifelerin olası yıkıcı etkisi ile daha da kötüye gidebilir.
